Diepenbrock, Caelestis urbs Jerusalem
programma toelichting Daan Admiraal 25-5-01
De hemelse stad Jerusalem (Caelestis Urbs Jerusalem) die Diepenbrock met
stralende drieklanken oproept is een metafoor voor de kerk, die is opgebouwd uit
levende stenen. De kerk is tevens de bruid en als allerschoonste koningin door
een huwelijk verbonden met koning Christus.
Het thema van het nieuwe Jerusalem is afkomstig uit de bijbel, vooral uit
Openbaring 21, 2-3:
En ik zag de heilige stad, het nieuwe Jerusalem, van God uit de hemel neerdalen,
gereed als een bruid die zich voor haar man heeft getooid. Toen hoorde ik een
machtige stem die riep van de troon:’Zie hier Gods woning onder de mensen!’ In
het OT wordt het verbond van Jahwe met zijn volk al voorgesteld als een
huwelijk.
Het beeld van de levende stenen is afkomstig uit 1Petrus 2, 5:
Laat ook uzelf als levende stenen voegen in de bouw van de geestelijke tempel.
De tekst is afkomstig uit een oude hymne, die misschien al in de vijfde of zesde
eeuw werd gezongen. Het lied werd gebruikt bij de inwijding van een nieuw
kerkgebouw. De oorspronkelijke titel Urbs Jerusalem beata werd in de Renaissance
gewijzigd in Caelestis Urbs Jerusalem, en in 1968 weer door het Vaticaan in ere
hersteld.
bron: Compendium van het Liedboek, 260.
| I. Caelestis Urbs Jerusalem Beata pacis visio, Quae celsa de viventibus Saxis ad astra tolleris, Sponsaeque ritu cingeris Mille angelorum millibus. |
Hemelse stad Jeruzalem, heerlijk visioen van vrede, gij die bestaat uit levende stenen en tot de sterren in de hoge wordt verheven, en die als een bruid wordt omringd door miljoenen engelen. |
| II. O sorte nupta prospera, Dotata Patris gloria, Respersa sponsi gratia, Regina formosissima, Christo jugata principi, Caeli corusca civitas. |
O gij, getrouwd door zegenrijke
beschikking, begiftigd met de glorie van de Vader, gezegend met de schoonheid van de bruidegom, allerschoonste koningin, door huwelijk verbonden met koning Christus, schitterende hemelstad. |
| III. Hic margaritis emicant Patentque cunctis ostia: Virtute namque praevia Mortalis illuc ducitur, Amore Christi percitus, Quisquis tormenta sustulit. |
Hier stralen de poorten van
edelstenen en staan open voor allen; want daarheen wordt de sterveling gebracht dankzij zijn opvallende vroomheid, gedreven door de liefde voor Christus, al wie de martelingen heeft doorstaan. |
| IV. Scalpri salubris ictibus, Et tunsione plurima, Fabri polita malleo, Hanc saxa molem construunt, Aptisque juncta nexibus Locantur in fastigio. |
Bewerkt door de stoten van de
heilzame beitel, en door ontelbare slagen, door de hamer van de timmerman, vormen de stenen samen dit gebouw, en samengevoegd met passende verbindingen krijgen zij hun plaats in de gevel. |
| V. Decus Parenti debitum Sit in aeternum Altissimo, Natoque Patris Unico, Et inclyto Paraclito, Cui laus, potestas, gloria, Sit per aeterna saecula. |
De verschuldigde eer zij voor de
Vader, de Allerhoogste tot in eeuwigheid en voor de enige Zoon van de Vader, en voor de doorluchtige Trooster, aan wie de lof, de macht en de heerlijkheid ten deel mogen vallen tot in alle eeuwigheid. |
| I. Caelestis Urbs Jerusalem Beata pacis visio, Quae celsa de viventibus Saxis ad astra tolleris, Sponsaeque ritu cingeris Mille angelorum millibus. II. O sorte nupta prospera, Dotata Patris gloria, Respersa sponsi gratia, Regina formosissima, Christo jugata principi, Caeli corusca civitas. III. Hic margaritis emicant Patentque cunctis ostia: Virtute namque praevia Mortalis illuc ducitur, Amore Christi percitus, Quisquis tormenta sustulit. IV. Scalpri salubris ictibus, Et tunsione plurima, Fabri polita malleo, Hanc saxa molem construunt, Aptisque juncta nexibus Locantur in fastigio. V. Decus Parenti debitum Sit in aeternum Altissimo, Natoque Patris Unico, Et inclyto Paraclito, Cui laus, potestas, gloria, Sit per aeterna saecula. | visio-aanzien, verschijning celsa-verheven; saxum-steen,rots; viventibus saxis-uit levende stenen; tollo-optrekken (gebouw) sponsa-bruid; cingo-omgorden,omgeven,omringen pl.milia-duizendtal; mille millibus-miljoen dotata-begiftigd respergo/spersum-besprenkeld jugata-verbonden coruscus-schitterdend margarita-parel; emico-plotseling tevoorschijn komen;uitblinken pateo-openstaan; ostium-poort, deur nam-want; praevius-voorafgaande? percitus-in beweging gebracht, gedreven sustulo=sustollo?-ondergaan, doostaan scalprum-beitel; salubris-heilzaam ictus-slag,stoot, steek tunsio-slag; plurimum/multus-ontelbaar, veel, sterk faber-handwerksman; politus-smaakvol, fijn; malleus-hamer, moker. moles-bouwwerk aptus-passend; junctus- samengevoegd;nexus-verband locare-plaatsen; fastigium-dak, gevelspits decus-roem,eer,deugd; debitum-verplichting =inclitus/inclutus-beroemd; =paracletus-trooster |