With its tonics and triads in B
flat major.
|
Psalm 108, verse
2
Awake, psaltery and harp!
I will rouse the dawn!
|
I. Psalm 108, verse 2
Urah, hanevel, v'chinor!
A-irah shachar!
|
Psalm 108
Ontwaak met harp en lier,
Ik wil het morgenrood wekken.
|
| Het woord 'psalm' is de Griekse vertaling van het
Hebreeuwse woord 'mizmoor'. Dat betekent letterlijk vertaald
"spreekgezang met snaarbegeleiding", in de Griekse versie van het Oude
Testament (Septuagint) met het woord ψαλμός (psalmos) vertaald. Zowel in
de joodse als in de christelijke traditie worden veel psalmen
toegeschreven aan koning David. Wij kennen allemaal het verhaal van
David die Saul verlost van zijn duivelse geest met zijn harpspel.
Daarom spelen de 2 harpen in de Chichester Psalms een prominente rol. |
|
Psalm 100, King
James Version
Make a joyful noise unto the LORD,
all ye lands.
Serve the Lord with gladness.
Come before his presence with
singing.
Know ye that the LORD he is God:
it is he that hath made us, and not
we ourselves;
We are his people, and the sheep of
his pasture.
Enter into his gates with
thanksgiving,
and into his courts with praise:
be thankful unto him, and bless his
name.
For the LORD is good; his mercy is
everlasting;
and his truth endureth to all
generations.
|
Psalm 100, Hebreeuws
Hariu l'Adonai kol ha-arets.
Iv'du et Adonai b'simcha.
Bo-u l'fanav bir'nanah.
D'u ki Adonai Hu Elohim.
Hu asanu, v'lo anachnu.
Amo v'tson mar'ito.
Bo-u sh'arav b'todah,
Chatseirotav bit'hilah,
Hodu lo, bar'chu sh'mo.
Ki tov Adonai, l'alom chas'do,
V'ad dor vador emunato.
|
Psalm 100, Nieuwe
Bijbelvertaling
Juich de HEER toe, heel de
aarde,
dien de HEER met vreugde,
kom tot hem met jubelzang.
Erken het: de HEER is God,
hij heeft ons gemaakt, hem behoren wij toe,
zijn volk zijn wij, de kudde die hij weidt.
Kom zijn poorten binnen met een loflied,
hef in zijn voorhoven een lofzang aan,
breng hem hulde, prijs zijn naam:
de HEER is goed, zijn liefde duurt eeuwig,
zijn trouw van geslacht op geslacht. |
Psalm 100 neemt in de Joodse
religie een belangrijke plaats in. De psalm wordt, met een aantal
uitzonderingen, dagelijks gezongen. Veel componisten hebben de psalm op
muziek gezet
g,
vaak met het Latijnse incipit Jubilate
of Jubilate Deo als titel.
Zoals vele andere componisten zal ook Bernstein zich mede aangetrokken
hebben gevoeld tot de tekst omdat die expliciet over zingen gaat:
Serve the Lord with gladness. Come before his presence with
singing.
Nadat het koor heeft gezongen dat wij de schapen zijn die door God
worden gewijd - We are his people, and the sheep of his
pasture - volgt een melodisch
fragment dat een regelrecht citaat lijkt uit Beethovens Pastorale
h:
|
| |
II. Psalm 23
Adonai ro-i, lo echsar.
Bin'ot deshe yarbitseini,
Al mei m'nuchot y'nachaleini,
Naf'shi y'shovev,
Yan'cheini b'ma'aglei tsedek,
L'ma'an sh'mo.
Gam ki eilech
B'gei tsalmavet,
Lo ira ra,
Ki Atah imadi.
Shiv't'cha umishan'techa
Hemah y'nachamuni.
Ta'aroch l'fanai shulchan,
Neged tsor'rai
Dishanta vashemen roshi
Cosi r'vayah.
Ach tov vachesed
Yird'funi kol y'mei chayai,
V'shav'ti b'veit Adonai
L'orech yamim.
|
Psalm 23 (Willibrordbijbel)
De heer is mijn herder,
het ontbreekt mij aan niets.
Hij laat mij in grazige weiden rusten,
Hij voert mij naar vredig water,
daar geeft Hij mij nieuwe kracht.
Hij leidt mij op het rechte spoor,
omwille van zijn naam.
Al moet ik door dalen van duisternis en dood,
ik ben voor geen onheil bang,
want U bent bij mij:
uw knots en uw staf
geven mij nieuwe moed.
Voor mijn ogen dekt U de tafel,
zodat ook mijn belagers het zien;
met olie zalft U mijn hoofd,
mijn beker is tot de rand gevuld.
Ja, uw goedheid en liefde blijven mij volgen
alle dagen van mijn leven.
Zo mag ik telkens weer wonen in het huis van de heer,
tot in lengte van dagen.
|
| |
Psalm 2, verses 1-4
Lamah rag'shu goyim
Ul'umim yeh'gu rik?
Yit'yats'vu malchei erets,
V'roznim nos'du yachad
Al Adonai v'al m'shicho.
N'natkah et mos'roteimo,
V'nashlichah mimenu avoteimo.
Yoshev bashamayim
Yis'chak, Adonai
Yil'ag lamo!
|
Psalm 2:1-4
(Willibrordbijbel)
Waarom komen de volken in opstand
en zinnen de naties op zinloze plannen?
Waarom stellen koningen van de aarde zich in slagorde op,
beramen vorsten een oorlogsplan
tegen de heer en tegen zijn gezalfde?
Wij willen hun ketens verbreken
en ons van hun boeien bevrijden.
Die in de hemel woont
lacht, en de Heer
spot met hen!
|
| Psalm 23, bekend onder de titel De Heer is mijn herder,
wordt in de Nieuwe Bijbelvertaling aangekondigd als een psalm van David.
Vandaar de prominente rol van de 2 harpen. De overwegend lieflijke tekst
wordt in simpele strofes gezongen door de counter-tenor en het
vrouwenkoor. Zij worden onderbroken door het mannenkoor met een tekst
die de muziekliefhebber vooral kennen uit Händels Messiah: Why do the
nations rage. Deze Psalmtekst is |
| |
III.
Prelude (orchestral)
Psalm 131
Adonai, Adonai,
Lo gavah libi,
V'lo ramu einai,
V'lo hilachti
Big'dolot uv'niflaot
Mimeni.
Im lo shiviti
V'domam'ti,
Naf'shi k'gamul alei imo,
Kagamul alai naf'shi.
Yachel Yis'rael el Adonai
Me'atah v'ad olam.
|
Prelude (orkestraal)
Psalm 131 (Nieuwe
Bijbelvertaling)
Een pelgrimslied van David.
HEER,
niet trots is mijn hart,
niet hoogmoedig mijn blik,
ik zoek niet wat te groot is voor mij
en te hoog gegrepen.
Nee, ik ben stil geworden,
ik heb mijn ziel tot rust gebracht.
Als een kind op de arm van zijn moeder,
als een kind is mijn ziel in mij.
Israël, hoop op de
HEER,
van nu tot in eeuwigheid.
|
| |
| |
Psalm 133, verse 1
Hineh mah tov,
Umah nayim,
Shevet achim
Gam yachad. |
Psalm 133 (Willibrordbijbel)
Wat is het toch goed,
wat is het heerlijk,
om als broeders en zusters
eendrachtig samen te wonen.
|
|
Het laatste deel begint met een
duistere inleiding voor strijkorkest, gebaseerd op de inleiding van
deel-I. Maar hier spreekt een gekweld gemoed. Twee trompetten
blikken terug op de lieflijke melodie van de counter-tenor in
deel-II. Deze woordeloze zieleroerselen zijn het compositorische
contrast ter voorbereiding van de koortekst: ik ben stil
geworden, ik heb mijn ziel tot rust gebracht.
Het mannenkoor zet in met de lyrische hoofdmelodie in een rustige
5/4 maat, die wordt herhaald in een canon van vrouwen en mannen. Na
een kort orkestraal tussenspel het koor eenstemmig (Ah) en dan weer
in canon. Muzikaal wijst deze eenheid vooruit naar het verstilde a
capella-slot: wat is het heerlijk, om als broeders en zusters
eendrachtig samen te wonen.
|