Johann Michael Haydn, Missa Sancti Hieronymi (1777) MH 254
Johann Michael Haydn (1737-1806) was een jongere broer van de veel bekendere Joseph Haydn. Hij stond tijdens zijn leven vooral bekend als een kundig componist van kerkmuziek. Van zijn leerling, de componist Sigismund Ritter von Neukomm, weten wij hoe Mozart hem waardeerde: „Mozart erkannte ihn für den größten Kirchenkomponisten.“ Toch raakte Michael Haydn na zijn dood snel vergeten. Dat zijn muziek tijdens zijn leven en na zijn dood grotendeels onuitgegeven bleef heeft daar sterk aan bijgedragen.
Johann Michael Haydn war wie sein bekannterer Bruder Joseph Sängerknabe zu St. Stephan in Wien. Nachdem er die Chorschule verlassen hatte, wurde er 1757 erst Geiger und 1760 bischöflicher Kapellmeister in Oradea (Großwardein). Sein Hornkonzert erregte 1762 in Wien Aufsehen. Von Erzbischof Sigismund von Schrattenbach nach Salzburg geholt, wurde er am 14. August 1763 zum Hofkomponisten (Hofmusicus und Concertmeister) in Salzburg ernannt. Später war er als Organist an der Dreifaltigkeitskirche tätig und zuletzt auch für die Dommusik zuständig. In Salzburg wirkte Michael Haydn 43 Jahre lang. In dieser Zeit schreib er 360 sakrale und weltliche Kompositionen, vor allem Instrumentalmusik. Er war ein Freund Mozarts, wobei sich beide Musiker sehr schätzten. Michael Haydn wurde am Petersfriedhof Salzburg beigesetzt.
De Missa Sancti Hieronymi neemt onder de meer dan 30 miscomposities van
Michael Haydn een bijzondere plaats in.
De Salzburgse domkerk had in die tijd zes orgels, het grote orgel achterin
boven de hoofdingang, vier zijorgels op galerijhoogte tegen de pijlers van de
voorste koepelruimte en een klein koororgel, dat beneden op het koor naast de
zangers was opgesteld. De koor-orkestopstellingen waren zeer afwijkend
vergeleken met de huidige conventies. Leopold Mozart schreef::
'Het grote orgel wordt bij een pompeuze muziek alleen gebruikt om te
preluderen. Maar bij de muziek zelf wordt een van de vier zijorgels zonder
onderbreking bespeeld, namelijk het orgel dat zich het dichtst aan de
rechterkant van het altaar bevindt, waar de solozangers en bassen staan. Aan de
overkant, bij het linker zijorgel, bevinden zich de violisten enzovoort, bij de
andere twee zijorgels zijn de twee koren, trompetten en pauken. Het koororgel
beneden met de viola (=contrabas) speelt mee als de klank vol wordt. De hobo en
dwarsfluit worden zelde in de Domkerk gehoord, de hoorn echter nooit. Al deze
heren spelen dus in de kerk bij de violen mee. Er wordt geen trompettist noch
paukenist in hoogvorstelijke dienst genomen als hij niet goed viool speelt: bij
zware muziek bij het hof moeten zij allemaal verschijnen en de tweede of fe
altviool meespelen'. (Leopold Mozart)
De 'Haydn-band' van 11 spelers bestaat uit 8 rietblazers (6 hobo's en 2 fagotten) met 3 trombones in hun typisch 18e eeuwse kerkmuziek-funktie: ze zijn eigenlijk deel van het koor waarin ze meespelen met de alten, tenoren en bassen. Contrabas en orgel completeren de 'band'. Opvallend is de solistische rol van 2 hobo's. De mis is ook een soort concert voor 2 hobo's.