- Chris Holtslag interviewt
Daan Admiraal voor het Krashna jubileumboek juli 2008.
-
- 1. Wat vond je de
grappigste krashnagebeurtenis?
- Er waren heel veel
grappige gebeurtenissen, momenten en rare wendingen: er zijn veel
mensen bij Krashna die regelmatig bereid zijn zich heel aanstekelijk
prettig gestoord te gedragen. Ik behoor (indien niet in functie)
zeker ook tot die laatste categorie.
- Je gaat een weekend
repeteren in Someren en dan blijkt dat er zonder enig vooroverleg
een Sinterklaas-kostuum en een volledige schmink voor je te zijn
geregeld. “Daan, wil jij onze Sint zijn?” Dat vind ik leuk:
improviseren. Bij mijn opkomst in de repetitiezaal kon ik het meteen
zo regelen dat mijn bisschopsstaf klem kwam te zitten tussen de
plint en het deurkozijn. Paniek bij de bedenkers van het
Sinterklaasplan, die volgens mij niet meteen doorhadden dat ik
gewoon niet meewerkte. Vervolgens moest ik de bok op: als een lamme
seniele oude baas heb ik mijn twee begeleiders zodanig met onwillige
benen tegengewerkt dat ze me tenslotte met vijf man op de bok
moesten tillen. Daarna heb me gedragen als de vorige paus:
onverstaanbare zinnen mompelend en daarbij steeds halverwege een zin
in slaap vallend met het hoofd voorover gezakt.
- Van veel spontane
kwinkslagen (ook van orkestleden) tijdens repetities kan ik me
overigens slechts de bulderende lach herinneren maar meestal niet
goed wat daar aan vooraf ging. Maar dan blijkt opeens dat zonder dat
je dat wist jarenlang alles wat je gezegd hebt is gescand op
humorgehalte. Krashna had opeens een boekje had gemaakt met de
leukste quote's uit mijn repetities. De uitreiking van dat boekje
was ook een grappige gebeurtenis.
2. Denk je dat er een
verband is tussen techniek en muziek? waarom?
- Er is in de eerste plaats
natuurlijk de geluidsleer, de akoestiek die de muziek een
natuurkundige basis geeft. Pythagoras is al zo’n 550 v.Chr. begonnen
intervallen te meten en te berekenen. Maar er is ook een ander
verband denkbaar: muzikale vormen kun je vergelijken met bouwkundige
constructies. Maar dat is toch grotendeels een metafoor, omdat de
tijd, waarin muziek zich afspeelt zo anders is als de ruimte die
bijvoorbeeld een brug overspant. Maar metaforen helpen vaak als
beeld bij het musiceren. Een lange muzikale frase (een lange brug)
heeft een ander dynamische spanningsopbouw nodig (materiaalsterkte)
dan een korte. Proporties zijn de gemeenschappelijke noemer van
muziek en architectuur.
- 3. Waarom werk je met
studenten?
- Omdat dat destijds zo
gegaan is en ik het ben blijven doen omdat het leuk werk is.
- 4. Wat is je doel? wat
wil je bereiken? Wat is je passie?
- In een nieuw project is
het eerste doel ervoor te zorgen dat de zangers/spelers hun noten
kunnen zingen/spelen - dat is met amateurs altijd een tijdrovende
klus. Je kunt namelijk niet met anderen samenspelen als je je eigen
partij niet kan spelen. Tot die tijd ben ik horlogemaker. Maar de
echte passie bij het muziek maken komt pas als alle basisvoorwaarden
zijn vervuld en de muziek bezield gaat worden. Als dat lukt heb je
als dirigent even het mooiste vak dat er bestaat.
- 5. Waar krijg je een
kick van?
- Van een prachtig
natuurgebied dat nog volledig ongeschonden is, bijvoorbeeld een
natuurlijk bos met rijke ondergroei van planten, varens en mossen
waar al generaties lang niet gekapt is, van planeren in een open
zeilboot met harde wind, van een concert dat zo prachtig is dat je
wordt opgetild tot een niveau dat de alledaagse werkelijkheid
ontstijgt.
- 6. Wat zijn je
herinneringen aan je eerste project met krashna?
- Dat een aantal koorleden
mij de eerste weken in de pauze kwam zeggen of ik het wel of niet
beter deed dan de week daarvoor (wat ik wel erg aanmatigend vond),
dat het orkest erg klein was en erg weinig kon. Ik deed o.a. de
Krönungsmesse van Mozart, de eerste keer in mijn leven dat ik een
groot stuk voor koor en orkest deed. Dat stelde meteen een
belangrijke slagtechnische vraag duidelijk aan de orde: hoe moet je
koor+orkest dirigeren als het koor 2 langzame halve noten per maat
legato zingt en de violen tegelijkertijd 16 snelle korte noten
hebben.
- 7. Wat vind je van het
koor & orkest nu?
- Het koor kan terugblikken
op een uitstekende periode. Dat is in de eerste plaats absoluut een
compliment voor Gilles maar het is deels ook het geluk dat er op een
bepaald moment veel goede zangers in je koor zingen. Vaak stellen
koorzangers hun vertrek uit tot na de tournee of tot de
dirigentenwissel. Ik hoop dat veel goede zangers nog even blijven.
Het orkest heeft een uitstekende Rachmaninow gespeeld. Er zijn veel
wisselingen bij het hout geweest. Daar moet ik volgend seizoen in
investeren.
- 8. Wat vind je zo leuk
aan amateurs?
- Ik vind het niet leuk als
amateurs met een lelijke kale toon en dynamisch saai ook nog vals en
onritmisch zingen/spelen. Ik vind het geweldig als goede amateurs
zich inzetten voor het hoogst haalbare. Dan is de gedrevenheid vaak
veel groter dan bij veel CAO-beroepsmusici en het publiek heeft het
vaak over dat verschil.
- 9. Wat is het
hoogtepunt van je (krashna)carriere?
- Er waren veel
hoogtepunten: Strawinski, Le sacre du printemps en Les Noces;
Bartók, De wonderbaarlijke mandarijn, Mahler-2, Mahler-3 in het
Concertgebouw in Amsterdam, Britten’s War Requiem in de Nieuwe Kerk
was geweldig, de tournees naar Italië met De Vuurvogel, en onlangs
die enige tournee naar Hamburg, Denemarken en Zweden.
- 10. Hoe zie je de
toekomst van krashna?
- Koor en orkest van Krashna
moeten het gemiddelde niveau van de laatste jaren zien te behouden
en waar mogelijk te verbeteren. Dat betekent in ieder geval de
zekerheid van hard werken.
- 11. Wie is je favoriete
componist om met krashna te doen? en waarom?
- Ik heb vele favorieten
maar dat is minder belangrijk. Mijn criteria zijn: steeds andere
stijlen spelen om de muzikale horizon van de spelers te verbreden.
Het is wel zo dat er bij symfonieën van Sjostakovitsj en Mahler een
soort collectieve euforie ontstaat die het orkest zeer goed doet.
Mede daarom (en ook omdat ik ze zelf ook graag doe) komen die 2
componisten regelmatig terug.
- 12. Hoe zou je de
samenwerking met de steeds wisselende besturen van krashna
omschrijven?
- In mijn begintijd:
onervaren jonge besturen, weinig bestuurscultuur, en een maar iets
oudere jonge dirigent. Nu: even jonge besturen, maar een traditie
van bestuurscultuur, een dirigent met zeer veel ervaring en een
leeftijdsverschil van een generatie. Dat laatste voelt voor mij op
dit moment heel goed. Engelsen zeggen tegen dames van mijn leeftijd
die zich te veel gedragen als hitsige bakvissen: be your age! En ik
vind het niet slecht om my age te zijn. Omdat vele spelers zo oud
zijn als mijn kinderen heeft het soms (en dat bedoel ik niet
hiërarchisch maar vriendschappelijk) bijna iets vaderlijks.
- 13. 1981 was je
net klaar met je studie directie aan het Conservatorium, je bent
toen aangenomen bij krashna, je hebt het vak als het ware in de
praktijk geleerd bij krashna. Hoe is dat bevallen?
- Het is niet helemaal waar
dat ik het vak alleen bij Krashna heb geleerd: mijn achtergrond als
orkestmusicus en de voor mijn vorming als dirigent zo belangrijke
verbintenis met het VU-orkest gaat aan Krashna vooraf. Wat ik
absoluut bij Krashna heb geleerd is hoe je koor-orkestwerken
instudeert en op concerten dirigeert.
- Is er iets veranderd
met Krashna sinds je dirigent bent?
- Wat er vooral bij Krashna
is veranderd sinds ik er dirigent ben is dat studenten nu harder en
vooral sneller moeten studeren en daardoor gedwongen zijn meer aan
timemanagement te doen. Maar er wordt niet slechter gespeeld dan
vroeger. Vooral ook door het internet zijn mijn contacten met
Krashna bestuurders efficiënter en zakelijker zijn geworden, maar ik
ervaar ze niet als minder persoonlijk. Verder zijn de jonge mensen
en ikzelf in wezen niets veranderd.
- Een belangrijke mijlpaal
in de geschiedenis van Krashna is natuurlijk het nieuwe gebouw op
Mekelweg 10 geweest. Het is een genoegen om in zo’n mooi gebouw te
werken. Veel studenten-koren en -orkesten, bijvoorbeeld USC en USKO
uit Utrecht moeten met een in wezen ontoereikende zaal en een veel
te krap bestuurshok genoegen nemen.
- Wat ikzelf een erg leuke
ontwikkeling vind is de globalisering van de universitaire wereld
(ik ben geen nationalist maar voor de global village). Wij hebben
Chinezen, Zuid-Afrikanen, Belgen, Amerikanen, Duitsers, Hongaren,
Turken, Limburgers, Iraniers in ons orkest. Hi, welcome!
- 14. Je bent langer
officieel verbonden met krashna dan met je vrouw, (hoe) hou je het
nog vol? Een leuke, prikkelende vraag en dubbelzinnig wat het
volhouden betreft omdat hij naar twee relaties verwijst. Laat ik ze
allebei even kort bespreken.
- Met mijn vrouw Cilia houd
ik het uitstekend vol: onze relatie bestond al voordat ik bij
Krashna kwam. Ik ga straks nadat ik de laatste interviewvraag heb
beantwoord mijn rugzak pakken en we vertrekken morgen samen met de
slaaptrein met onze superlichte Hilleberg-tent met rugzak en
bergschoenen voor een maand naar Italië, Gran Paradiso.
- Mijn relatie met Krashna
is zo totaal anders dan de meeste banen: ieder jaar weer nieuwe,
jonge mensen. Dat maakt de baan mede zo leuk: er zijn geen oude
mopperaars.
- 15. Je raakt Gilles nu
als muzikaal partner kwijt, hoe hoop je dat de samenwerking met een
nieuwe koordirigent zal lopen?
- Ik ben Gilles in de loop
der jaren als mens en als musicus zeer gaan waarderen en vond de
samenwerking met hem erg aangenaam. Het ging nooit over ego’s, maar
over muzikale en organisatorische zaken. Ik ben van plan het met
zijn opvolger net zo te gaan doen.